Composite Presence

Bovenbouw Architectuur

Paviljoen van België
17e Internationale Architectuurtentoonstelling
La Biennale di Venezia
22 mei - 21 november 2021

Maquettelandschap toont unieke verhouding stad-architectuur in Vlaanderen en Brussel

Eind mei start in Venetië de Biennale Architettura 2021, dé internationale hoogmis van hedendaagse architectuur. Op initiatief van de Vlaamse Gemeenschap en in opdracht van het Vlaams Architectuurinstituut (VAi) presenteert Bovenbouw Architectuur in het Belgisch paviljoen de tentoonstelling ‘Composite Presence’. Aan de hand van vijftig referentieprojecten toont curator Dirk Somers (Bovenbouw Architectuur) de hedendaagse stad in Vlaanderen en Brussel in al zijn complexiteit: "Composite Presence belichaamt de haat-liefdeverhouding tussen architectuur en stad."


Het geheugen als ontwerpatelier

Het Vlaams Architectuurinstituut is als producent van de tentoonstelling in het Belgisch paviljoen niet aan zijn proefstuk toe. Sinds 2004 coördineert het, in een beurtrol met de Franse Gemeenschap, om de vier jaar de Belgische inzending. Dit jaar staat het thema ‘Het geheugen als ontwerpatelier’ centraal. “Na een eeuw van ongebreideld vooruitgangsdenken is het duidelijk dat architectuur als discipline moet worden herijkt. Dat vraagt om een herdefiniëring van de uitgangspunten van het ontwerp waarbij het geheugen meer in beeld komt”, zegt Sofie De Caigny, directeur van het Vlaams Architectuurinstituut, commissaris van Composite Presence. “De geschiedenis van landschappen en plekken, van bouw- en ontwerptradities, van materialen en ideeën vormt het referentiekader voor nieuwe ontwerpen. Het geheugen wordt ontwerpatelier.”

 “Respectvol en inventief omgaan met de historische lagen van de stad leidt automatisch tot verschillende perspectieven op samenleven. In die zin antwoordt Composite Presence vanuit de kern van de architectuurdiscipline op de vraag van curator Hashim Sarkis ‘How will we live together?’”
Sofie De Caigny, directeur van het Vlaams Architectuurinstituut, 

commissaris van Composite Presence

Composite Presence
Hoe kunnen stad en architectuur samen floreren? Hoe maakt kwaliteitsvolle architectuur de verdichting en andere transitie-opgaven in onze steden tot een succes? Deze vragen primeren in de driedimensionale opstelling van een fictieve, maar tegelijk herkenbare Vlaamse stedelijke omgeving. Doorheen de tijd ontwikkelde de informele stad in Vlaanderen en Brussel een unieke verhouding met haar architectuur. Het geënsceneerde stedelijke landschap onthult hoe historische lagen, morfologische bijzonderheden en onvoorziene botsingen een eindeloze inspiratiebron zijn voor de hedendaagse architectuur. Bovenbouw Architectuur ontwerpt voor het Belgisch paviljoen een scenografie die een stedelijk landschap toont dat bestaat uit een reeks maquettes op schaal 1/15. De maquettes zijn opgesteld op tafelhoogte en representeren een lineair, kronkelend landschap van een typisch Vlaamse stedelijke omgeving.

 Vijftig projecten vormen maquettelandschap
Vijftig verschillende architectuurprojecten van de afgelopen twintig jaar vormen de bouwstenen van het denkbeeldige landschap. De selectie toont een evenwichtige architecturale ecologie waarin verschillende stijlen, functies en typologieën samenkomen. Veel van de projecten zijn renovaties en adaptaties die een staalkaart van vormen, tijd en texturen tonen. Of de projecten nu bescheiden herbestemmingen zijn, of blinkende newbies, allemaal delen ze de interesse om bij te dragen aan een stad die tegelijk gebricoleerd en evenwichtig is. De geselecteerde projecten tonen ook het belang van het actuele beleid qua stadsplanning en aanbestedingen. Veel van de ontwerpen in deze stedelijke compositie komen voort uit procedures die opgezet werden door de stadsbouwmeesters, de Vlaams Bouwmeester en verwante publieke instellingen in Vlaanderen en Brussel die inzetten op een kwaliteitsvolle stedelijke omgeving. Samen met het Team Vlaams Bouwmeester zetten de stadsbouwmeesters van Antwerpen en Gent dan ook mee hun schouders onder het project ‘Composite Presence’. In de catalogus wordt dit bijzondere aspect van het architectuurbeleid verder uitgediept met inhoudelijke bijdragen van onder andere Leo Van Broeck (Vlaams Bouwmeester), Christian Rapp (Stadsbouwmeester Antwerpen), Kristiaan Borret (Bouwmeester Brussel), Edith Wouters (artistiek directeur Ar-tur) en Peter Vanden Abeele (Stadsbouwmeester Gent).

 “Het maquettelandschap illustreert op een unieke manier de energetische wrijving tussen stedenbouw en architectuur in Vlaanderen.”
Dirk Somers, curator Composite Presence